Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürü (BYEGM) Murat Karakaya, "Gazetecilerin toplumu bilgilendirme ve aydınlatma görevini yerine getirirken gazeteciliğin kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bir meslek olduğu bilincinden hareketle genel ahlaka, aile kurumunun temel değerlerine, kişilerin özel yaşamlarına saygıyı göz ardı etmemeleri, aynı zamanda cinayeti, şiddet ve zorbalığı özendirici, insani değerleri incitici nitelikte yayın yapmaktan kaçınmaları gerekmektedir" dedi.

Son zamanlarda kadına ÅŸiddetle ilgili basında çıkan yazılı ve görsel haberlere iliÅŸkin bir açıklama yapan  Karakaya, söz konusu haber ve fotoÄŸraflarla ilgili olarak Avrupa Ä°nsan Hakları SözleÅŸmesi'nin 10. maddesine, 5187 sayılı Basın Kanunu'na ve basın meslek ilkelerine uyulmadığını üzülerek müşahede ettiÄŸini kaydetti.
 
Bugün "ifade özgürlüğü"nün evrensel hukukun benimseyip koruduğu en önde gelen temel insan haklarından birisi olduğunu belirten Karakaya, "Buna göre herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Ancak bu özgürlük, sınırsız değildir. Tüm demokratik toplumlarda olduğu gibi ülkemizde de ifade özgürlüğünü, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde sınırlayan yasalar ve değerler düzeni bulunmaktadır. Ayrıca ifade özgürlüğü, bu özgürlüğü kullananlara görev ve sorumluluk da yüklemektedir.
 
Ülkemiz son yıllarda başta 5187 sayılı Basın Kanunu olmak üzere gerçekleştirdiği mevzuat değişiklikleri ile 'ifade özgürlüğü' alanında çok ileri adımlar atmış, bu alanda AİHS ölçütlerini kabul etmiştir. Anılan sözleşmenin 10. maddesinin ikinci fıkrasında 'sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması' amacıyla ifade özgürlüğünün bazı biçim koşullarına, sınırlamalara ve yaptırımlara bağlanabileceği belirtilmiştir. Bu çerçevede, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 'Basın özgürlüğü' başlıklı 3. maddesi ise: 'Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir" dedi.

Kanunlara bakıldığında aile içi şiddetten kaynaklanan haberlerde kullanılan fotoğrafların Basın Kanunu'nun açık hükümlerine rağmen mağdurun kimliğinin açıklanmasının ötesinde, toplumun ahlak değerleriyle bağdaşmayacak şekilde olmasının toplumun ve özellikle çocukların ruh sağlığını etkileyecek biçimde kullanılmasının basın meslek ilkelerine aykırı olduğunu ifade eden Karakaya, "Ayrıca belirtmek gerekir ki, ifade özgürlüğünün hukuki disiplin altına alınması son derece güç olup bu bağlamda bir denge sorunu yaşandığı da bir gerçektir.
 
Kamu otoritesi, bir yandan ifade özgürlüğünün gerçekleşmesini, düşüncenin en geniş, en hızlı ve en nüfuz edici şekilde topluma yayılmasını temin etmekle; diğer yandan sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunmasını sağlamakla; bu özgürlüğün kötüye kullanılmasını veya toplumun temel değerlerine ve inançlarına zarar veren durumları engellemekle yükümlüdür.
 
Gazetecilik mesleği aynı zamanda kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bir meslek olup, gazeteci sorumluluğunun sadece kanun hükümlerine, yasal sınırlara uymakla gerçekleşemeyeceği de açıktır. Esas olan gazetecinin mesleki etik kurallarına uygun davranmasıdır" dedi.

Karakaya, basın alanında bir sivil toplum örgütü olan Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin Türkiye Gazetecileri Sorumluluk Bildirgesi'nde "Gazeteci; başta barış, demokrasi ve insan hakları olmak üzere, insanlığın evrensel değerlerini, çok sesliliği, farklılıklara saygıyı savunur. Milliyet, ırk, etnisite, cinsiyet, dil, din, sınıf ve felsefi inanç ayrımcılığı yapmadan tüm ulusların, tüm halkların ve tüm bireylerin haklarını ve saygınlığını tanır. İnsanlar, topluluklar ve uluslar arasında nefreti, düşmanlığı körükleyici yayından kaçınır.
 
Gazeteci; her türden şiddeti haklı gösterici, özendirici ve kışkırtan yayın yapamaz" denildiğine dikkat çekerek, "Çocuğun kişiliğini ve davranışlarını etkileyebilecek durumlarda, gazeteci, bir aile büyüğünün veya çocuktan sorumlu bir başkasının izni olmaksızın çocukla röportaj yapmamalı veya görüntüsünü almaya çalışmamalıdır. Hastanelerde araştırmalar yapan, bilgi ve görüntü almaya çalışan gazeteci, kimliğini belirtmeli ve girilmesi yasak bölümlere ancak yetkililerin izniyle girmelidir. Yetkilinin, hastanın veya yakınının izni olmaksızın hastane ve benzeri kurumlarda hiçbir yolla ses ve görüntü alınmamalıdır.
 
Müessese çıkarı gazetecinin bir basın yayın organındaki işlevini 'Hak ve Sorumluluk Bildirgesi'ndeki hakları, sorumlulukları ve görevleri belirler. Gazeteci, bu mesleki çerçeve ile yayın organının çizgisi dışında müessese çıkarı söz konusu olsa dahi, hiçbir faaliyete gönüllü olarak veya zorla katılmamalıdır. Doğrudan kamu yararı olmadıkça, sahibinin izni dışında belge, fotoğraf, ses yahut görüntü alınmamalıdır. Sarsıcı durumlarda üzüntü, sıkıntı, tehlike, yıkım, felaket ya da şok halindeki insanlar söz konusu olduğunda gazetecinin olaya yaklaşımı ve araştırması insani olmalı ve gizliliklere uyularak duygu sömürüsünden kaçınılmalıdır" ilkelerinin yer aldığını kaydetti.

Karakaya, "Bu itibarla gazetecilerin toplumu bilgilendirme ve aydınlatma görevini yerine getirirken, gazeteciliğin kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bir meslek olduğu bilincinden hareketle, genel ahlaka, aile kurumunun temel değerlerine, kişilerin özel yaşamlarına saygıyı göz ardı etmemelerini, aynı zamanda cinayeti, şiddet ve zorbalığı özendirici, insani değerleri incitici nitelikte yayın yapmaktan kaçınmaları gerekmektedir" şeklinde konuştu.